امامزاده پیرغیب؛ اثر بازمانده از دوره صفویه در ارزوییه کرمان

امامزاده پیر غیب در فاصله ۲۰ کیلومتری جنوب غرب شهر ارزوییه در کرمان قرار دارد و یکی از بناهای مذهبی و سیاحتی شهر محسوب می‌شود.

امامزاده پیرغیب؛ اثر بازمانده از دوره صفویه در ارزوییه کرمان

ارزوییه در شهرستان بافت است که در فاصله ۲۵۰ کیلومتری جنوب غرب استان کرمان قرار دارد. شهر ارزوییه روستاهای معروفی دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به سلطان‌آباد، وکیل‌آباد، محمدآباد، دهشیخ و … اشاره کرد. ارزوییه در نقشه‌های قدیمی با نام آرزوییه در سفرنامه مارکوپولو آمده است. ارزوییه به معنی دشت برنج است. دشتی حاصلخیز و پربرکت و معروف به انبار غله استان کرمان است که جدیدا به آن سرزمین خوشه‌های طلایی می گویند. ارزوییه تنها منبع اقتصادی در بافت است. روستای ارزوییه آثار تاریخی مختلفی نیز دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به چهارطاقی ساسانی و تپه یحیی تپه تاریخی شهر اشاره کرد. از مهم‌ترین آثار تاریخی روستای ارزوییه کرمان، امام‌زاده پیر غیب ارزوییه را می‌توان نام برد.

بقعه امام‌زاده پیرغیب در ۲۰ کیلومتری جنوب غرب شهر ارزوییه در روستای قلعه نو و در دامنه آن قرار دارد. بنای امام‌زاده، بنایی بسیار باشکوه و زیبا است که از اواخر صفویه به جای مانده و در دوره قاجاریه در آن تعمیرات انجام شده است. اصل بنا به‌صورت هشت ضلعی در ابعاد ۴ متر است. بقعه از داخل دارای چهار صفه زیبا به ارتفاع ۴ متر است که در زاویه‌های آن چهار گوشواره به ارتفاع ۳ متر تعبیه شده است و سپس بین دو زاویه را مقرنس‌کاری کرده‌اند. در بالای گوشواره، پاطاقی کار گذاشته‌اند و در نتیجه بنا که از پایین به هشت ضلعی تبدیل شده بود، از بالا به دایره مبدل شد و سپس گنبد عرقچینی بقعه را بر آن استوار کردند.

امامزاده پیرغیب ارزوییه گنبدی با کاشی‌های فیروزه ای دارد که در زیر گنبد ضریحی مطلا ساخته شده که هنرمند سازنده آن اصفهانی است

گنبد موزون و زیبای حرم تماشایی و باشکوه است. قطر گنبد ۷ و ارتفاع ساقه آن ۱٫۵ متر است. گنبد با کاشی‌های فیروزه‌ای در زمینه گل و بوته تزیین شده و شکوه خاصی ایجاد کرده است. در زیر گنبد و در وسط بقعه، ضریحی مطلا ساخته شده که کار هنرمندان اصفهانی است. در درب ورودی آن کتیبه از این قرار است: «ضریح مطهر امامزاده سلطان پیرغیب زیر نظر اداره اوقاف کرمان و ادراه شهرستان بافت و هیت امنا، در سال ۱۳۸۱ ساخته و نصب شد. ساخت و قلم‌زنی سید مصطفی احمدی شیخ شبانی و نجاری حاج اکبر خبوشانی، اصفهان». علت شهرت امام‌زاده پیر غیب در دو روایت گفته شده است. یک روایت این است که امام‌زاده در جریان قیام سید حسنی مدفون در بردسیر شرکت داشت و از سپه‌سالاران سپاه وی بوده که پس از شهادت رهبران قیام به دست خوارج، دیگر سادات من جمله امام‌زاده پیرغیب در گوشه و کنار شهرها مخفی شده تا اینکه در این مکان شناسایی و در سال ۲۹۶ هجری قمری به شهادت رسیده است.

امام‌زاده پسرغیب ازروییه را از نوادگان امام موسی کاظم می‌دانند. نام و کنیه امام‌زاده با عنوان ابوالغیب محمداکبر بن محمد القشیر بن ابراهیم المجاب بن محمد العابد بن امام موسی کاظم (ع) است که فرزند ارشد سید محمد مدفون در کرمان است. مولف تاریخ بافت در این مورد می‌نویسد: «نام او ابواسماعیل بن ابراهیم بن ناصر بن طباطبا مشهور به سلطان پیرغیب است. برخی این امام‌زاده را برادر امام‌زاده علی و احمد می‌دانند که در سیرجان مدفون است. درب اصلی بنای امام‌زاده به مشرق باز می‌شود و شامل ایوانی به طول ۸، عرض ۴ و ارتفاع ۷ متر است. پس از عبور از فضا، یک لنگه درب مطلای بسیار نفیس در مدخل حرم به چشم می‌خورد که در قسمت میناکاری نیز کتیبه‌ای دارد که نشان‌دهنده این است که اخیرا کار گذاشته شده است. در شمال بقعه یک درب به شبستان بزرگ حرم که اخیرا به بنا ملحق شده قرار دارد که از سال ۱۳۷۶ آغاز و تاکنون مراحل نماسازی آن ادامه دارد. این شبستان مساحتی در حدود ۵۰۰ متر در ابعاد ۱۲ در ۴۰ متر دارد که دو ردیف ستون ۱۶ عددی دارند که همه آن‌ها رسمی‌بندی و طاق بندی ضربی شده و تشکیل ۲۱ گنبد عرقچین را داده‌اند. شبستان امام‌زاده سه درب بزرگ در قسمت شرق و ۷ پنجره در شمال و غرب جهت نورگیری دارد. قرینه شبستان در ضلع جنوب در حال ساخت است.

در اطراف امام‌زاده پیرغیب ارزوییه فضای سرسبزی وجود دارد که مکانی برای استراحت زائران است

در جنوب شرق حرم، ۸ واحد زایر سرا به چشم می‌خورد که ابعاد آن ۴ در۶ متر است. حوض بزرگی بین این زایر سرا در مقابل ایوان است که بر شکوه حرم و صحن مطهر افزوده است. در جنوب صحن نیز پارک تفریحی امام‌زاده قرار دارد که چهار هکتار مساحت آن است و بخشی از آن به باغ مرکبات تبدیل شده است. صحن شرقی و جنوبی بقعه، دو هکتار است که هنوز موزاییک و سنگ‌فرش نشده است. محل بنای امام‌زاده در جایی مرتفع قرار دارد. فضای اطراف امام‌زاده یک فضای باز و سرسبز است که مکانی را برای استراحت زائران فراهم کرده است. این فضای باز و محوطه اطراف بنا که به شکل کوهستانی است، بخش سیاحتی امام‌زاده پیرغیب را تشکیل می‌دهند. مردم ارزوییه مردمانی مذهبی هستند که در مناسبات مختلف سال به ویژه در زمان‌های عزاداری در مکان بقعه امام‌زاده پیرغیب جمع می‌شوند و مراسم‌های مربوط به این مناسبات را در آنجا برگزار می‌کنند. اگر به کرمان و شهرستان بافت سفر کردید، حتما سری به این مکان زیارتی-سیاحتی و تاریخی بزنید و از آن دیدن کنید.

 

منبع : کجارو